Wat is posterisatie

0
0
0
s2smodern

Foto's worden opgeslagen in bits. Hoe meer bits, des te hoger de kwaliteit van de foto. In meer dan 99% van de gevallen zal je tevreden zijn met de hoogste kwaliteit van een 8 bits jpg (8 bits tif of 8 bits psd) bestand. Maar als je foto's uitgebreid bewerkt, kom je er achter dat een  RAW bestand omgezet in een 16 bits tif of 16 bits psd bestand veel realistischer kleuren oplevert. Een voordeel van 16 bits modus (lees: raw) ten opzichte van 8 bits modus (lees: jpg) bestanden wordt in dit artikel gedemonstreerd aan de hand van het verschijnsel posterisatie.

posterisatie

Vroeger werden posters gedrukt met maar een paar kleuren inkt, waardoor een foto onnatuurlijk overkwam. Een gradient verloopt dan in concrete stappen in plaats van mooi glad. Dit effect noemen we posterisatie en het komt in de fotografie veel meer in de praktijk voor dan je denkt. Bij het bewerken van een foto kan het aantal kleuren zo drastisch gereduceerd worden, dat je bijvoorbeeld strepen of cirkels in de lucht  (posterisatie) ziet.
Als je een 12 bits of 14 bits RAW bestand omzet in een 16 bits tif of 16 bits psd bestand, dan heb je veel minder last van kwaliteitsverlies dan bij een 8 bits jpg bestand bij het aanpassen van de witbalans, scherpte, chromatische aberratie en vignettering.

Een sensor van een digitale camera registreert de kleuren in 12 of 14 bits. Dit betekent dat de camera ( in het geval van een 12 bits sensor; 212=4096) 4096 gradaties rood, 4096 gradaties blauw en 4096 gradaties groen registreert. Bij een 14 bits sensor zijn dat telkens nog eens 4 keer zo veel kleurgradaties. Een jpg bestand echter, heeft "maar" de beschikking over 28 = 256 gradaties rood, 256 gradaties groen en 256 gradaties blauw. Dus zodra je een RAW bestand als jpg opslaat, worden er voor alle drie de kleuren 4096 gradaties samengeperst tot 256. Daarmee raakt een groot aantal kleurnuances definitief verloren.En als je die foto vervolgens gaat bewerken met niveaus of curves, dan houd je nog minder dan 256 kleurgradaties over.

Een 12 bits of 14 bits RAW bestand wordt op de computer vertaald naar een 8 bits tif of psd bestand of naar eeen 16 bits tif of psd bestand.  Photoshop biedt je de keuze tussen 8 bits en 16 bits, in Lightroom werk je altijd in 16 bits. Kies dus in Photoshop altijd voor een 16 bits bestand, want dan blijven alle gradaties rood, groen en blauw onveranderd aanwezig. Het nadeel van een 16 bits bestand is dat het veel meer opslagruimte in beslag neemt. Dus als je helemaal klaar bent met het bewerken van een foto, sla dan de eindversie eventueel op als een 8 bits bestand. Dat scheelt opslagruimte en als je een foto niet verder bewerkt, merk je niet of het een 8 bits of 16 bits bestand is, omdat 256 kleuren rood keer 256 kleuren blauw, keer 256 kleuren groen nog altijd 16 miljoen kleuren oplevert. Dat zijn meer kleuren dan je oog van elkaar kan onderscheiden. Het voordeel van een 16 bits bestand ten opzichte van een 8 bits jpg lijkt misschien een theoretisch voordeel. Toch zijn er veel situaties waar een 16 bit bestand mooiere eindresultaten oplevert. Met name als je veel bewerkingen op de foto gaat uitvoeren in Photoshop, zoals drastische aanpassingen van helderheid en contrast met Levels of Curves. Hieronder laten we het ontstaan van posterisatie zien bij het donkerder maken van een overbelichte foto. Dat is niet eens een worst case situatie. Het lichter maken van een onderbelichte foto heeft een nog grotere kans op posterisatie.

Voorbeeld: Posterisatie of Banding.
Stel dat je een 8 bits jpg bestand met veel lichte partijen hebt (afbeelding hiernaast). Uit het histogram blijkt, dat circa 75 % van alle kleurgradaties, namelijk de middentonen en donkere tonen, totaal afwezig zijn in deze opname.

Stel: Je wilt hiervan een donkere versie maken met verzadigde kleuren (bijvoorbeeld omdat dit onderwerp in het echt veel donkerder is, maar de opname is per ongeluk overbelicht).
Met behulp van niveaus zorg je er voor dat het contrast van rood, groen en blauw geoptimaliseerd wordt (Levels, Options, Enhance per Channel Contrast).
 posterisatie, 12 bits RAW, 14 bits RAW, 8 bits jpg, 16 bits tif
afbeelding 2: Posterisatie is duidelijk zichtbaar als lelijke strepen na bewerken van het 8 bits jpg bestand. Het histogram van afbeelding 1 is nu uitgesmeerd over de volle breedte, waardoor er gaten vallen in het histogram. Een 8 bits bestand heeft onvoldoende kleurnuances om deze bewerking straffeloos uit te voeren.
 posterisatie, 12 bits RAW, 14 bits RAW, 8 bits jpg, 16 bits tif

afbeelding 3  zonder posterisatie

Afbeelding 3 toont een 16 bit bestand dat dezlfde bewerking heeft ondergaan als afbeelding 1: er zijn nu nog zo veel kleurgradaties over, dat het kleurgradient er veel beter uitziet: in het histogram zijn ook geen gaten ontstaan.

Posterisatie kan in de praktijk ook ontstaan bij het te ver comprimeren van jpg foto's, bijvoorbeeld door MS-Office bij het versturen van foto's.

 posterisatie, 12 bits of 14 bits, 8 bits vs 16 bits, RAW vs jpg

Meer over 12 bits vs 14 bits, RAW vs jpg en over posterisatie

 


RAW vs JPG: Belichting

Je hebt een iets grotere belichtingsruimte bij het gebruik van RAW files ten opzichte van jpg files. Met name overbelichting valt beter te herstellen bij RAW bestanden. Ten eerste heeft dit te maken met het grotere aantal niveaus dat wordt opgeslagen in een Raw bestand, met name bij de lichte kleuren.
Maar een tweede factor - en dat verschilt per merk - is een kleine hoeveelheid informatie die de sensor registreert in het gebied dat eigenlijk is overbelicht. Door in de RAW converter de belichting te verminderen, kan je een overbelichte foto soms nog redden. Een combinatie van onderbelichten in de RAW converter, gevolgd door het filter Schaduw/Hooglichten (Shadows/Highlight) is een sterke combinatie om overbelichte digitale foto's te redden.

Ivo Freriks
Author: Ivo Freriks
Met CameraStuffReview hoop ik een bescheiden bijdrage te leveren aan het plezier dat jij aan fotografie beleeft. Door camera's en lenzen op dezelfde wijze met elkaar te vergelijken en telkens de voor- en nadelen op een rijtje te zetten, hoop ik jou te helpen bij het vinden van de juiste camera of lens.

0
0
0
s2smodern

Reacties (1)

  1. Renze Dijkema

Ook in 16 bit bestanden kan posterisatie ontstaan tijdens het bewerken, bijv. als je in Photoshop het onscherpte filter toepast. De tussentineten zijn wel aanwezig, maar klonteren samen in banen, waardoor scherpe overgangen zichtbaar zijn. Een...

Ook in 16 bit bestanden kan posterisatie ontstaan tijdens het bewerken, bijv. als je in Photoshop het onscherpte filter toepast. De tussentineten zijn wel aanwezig, maar klonteren samen in banen, waardoor scherpe overgangen zichtbaar zijn. Een oplossing biedt het toevoegen van een minimale hoeveelheid ruis (bijv. 0,4).

Lees meer
 

Laat je reactie achter

Reageren als gast. Aanmelden of inloggen.
Bijlagen (0 / 3)
Deel jouw locatie

Over ons: